Nowelizacja ułatwiająca dochodzenie wierzytelności.

21.04.2017 Ewelina

9 marca 2017 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności. Na posiedzeniu Senatu z dnia 30 marca 2017 r., z trzynastoma, głównie doprecyzowującymi przepisy, poprawkami przyjęto ustawę. Sejmowa Komisja Finansów Publicznych oraz Komisja Gospodarki i Rozwoju wniosły o przyjęcie poprawek przez Sejm. Na forum Sejmu z 7 kwietnia 2017 r. przyjęto poprawki Senatu, a następnie 11 kwietnia ustawa została przekazana Prezydentowi do podpisu.

Ustawa dokonuje zmian w jedenastu ustawach, m.in. w kodeksie cywilnym, kodeksie postępowania cywilnego, ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawie o finansach publicznych, Prawie zamówień publicznych i wielu innych, zatem pociąga za sobą spore systemowe zmiany.

Nowelizacja stanowi część przygotowanego przez Ministerstwo Rozwoju planu: „100 zmian dla firm – Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców” , a jej podstawowym celem jest wzmocnienie praw i gwarancji dla wierzycieli i ułatwienie przedsiębiorcom – w szczególności małym i średnim – dochodzenia wierzytelności.

Jednym z najważniejszych wprowadzanych rozwiązań jest utworzenie Rejestru Należności Publicznoprawnych,  prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W rejestrze ujawniani będą dłużnicy posiadający zaległości publicznoprawne, takie jak zobowiązania podatkowe, kary administracyjne, należności celne i grzywny. Rejestr ma umożliwić przedsiębiorcom weryfikację wiarygodności kontrahentów – prowadzony będzie w systemie teleinformatycznym, do którego osoby zainteresowane będą miały dostęp za pośrednictwem portalu podatkowego, a pozyskanie danych będzie bezpłatne.

Ustawa zakłada także usprawnienie działalności biur informacji gospodarczych poprzez umożliwienie dostępu do danych pochodzących z Rejestru Należności Publicznoprawnych oraz Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości. Wprowadzony ma także zostać obowiązek wzajemnego przekazywania danych pomiędzy rejestrami o przedsiębiorcach oraz udzielanie zbiorczej informacji gospodarczej z kilku rejestrów. Biura będą miały możliwość tworzenia analiz przyszłych zachowań płatniczych. Efektem tej zmiany mają powstać bazy danych zawierające wiarygodny i możliwie pełny obraz stanu wypłacalności kontrahenta, a jednocześnie mają zostać wprowadzone środki mające na celu wzmocnienie ochrony dłużników przed nieuprawnionym lub nierzetelnym wpisem do rejestru. Ustawa przewiduje także uproszczenie i skrócenie czasu oczekiwania na otrzymanie kompleksowej informacji o dłużniku.

Zmianie mają ulec także reguły odpowiedzialności inwestora za zobowiązania wobec podwykonawcy w procesie budowalnym przez modyfikację treści art. 647¹ Kodeksu cywilnego, mającą na celu zwiększenie ochrony interesów uczestników procesu budowlanego (inwestora, wykonawcy oraz podwykonawców), ale też ich wyważenie.

Ustawa określa także przesłanki uzasadniające w sprawach spornych dotyczących należności cywilnoprawnych zawarcie ugody przez podmiot gospodarujący środkami publicznymi, w przypadku gdy skutki ugody będą dla niego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego lub arbitrażowego.

Z kolei zmiana Kodeksu postępowania cywilnego zakłada podniesienie górnego progu wartości przedmiotu sporu dla spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym z 10 tys. zł do 20 tys. zł. Dzięki temu więcej spraw o stosunkowo niskiej wartości przedmiotu sprawy będzie rozstrzyganych w tzw. postępowaniu uproszczonym, czyli z założenia szybszej i mniej skomplikowanej procedurze.

Ustawa rozszerza zakres stosowania postępowania grupowego – w ramach niego będzie można także dochodzić roszczeń wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy albo bezpodstawnego wzbogacenia, w szczególności roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia.

Co się tyczy natomiast zamierzonego zwiększenia efektywności postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego – to wzmocniono ochronę wierzyciela poprzez wydłużenie okresu, po którym następuje upadek zabezpieczenia w razie wygrania sprawy przez powoda z jednego miesiąca do dwóch. Wprowadzono także rygor nieważności czynności zbycia nieruchomości lub spółdzielczego prawa do lokalu wbrew zakazowi ustanowionemu przez sąd jako zabezpieczenie roszczenia. Ponadto, wierzyciel w prowadzonym przez komornika postępowaniu egzekucyjnym będzie mógł żądać od dłużnika ujawnienia informacji o czynnościach dokonanych w ciągu 5 ostatnich lat, w wyniku których dłużnik wyzbył się majątku, a wierzycielowi uniemożliwiło to otrzymanie zapłaty.

Przewidywany termin wejścia w życie nowych regulacji to 1 czerwca 2017 r., z wyjątkiem przepisów odnoszących się do utworzenia Rejestru Należności Publicznoprawnych, które wejdą w życie 1 stycznia 2018 r.

Z uwagi na szeroki zakres zmian wprowadzanych omawianą ustawą, w kolejnych wpisach bardziej szczegółowo przyjrzymy się niektórym z wyżej wskazanych instytucji. Niewątpliwie intencja ustawodawcy usprawnienia i ułatwienia dochodzenia należności poprzez poprawienie płynności przedsiębiorstw i przeciwdziałanie zatorom płatniczym jest słuszna, jednak należy odczytywać wprowadzane regulacje również z uwzględnieniem interesów i praw drugiej strony; jaki te zmiany będą miały wpływ na ich działalność – dowiemy się w niedługiej przyszłości.